Ig Nobelprijzen voor dode muggen, gemene vrienden en neandertalkussen

Letterlijk vertaald betekent ignobel iets als onwaardig. Toch vinden wetenschappers die deze ludieke versie van de Nobelprijs winnen hem prestigieus. De prijzen worden traditiegetrouw ook overhandigd door (échte) Nobelprijswinnaars. De ceremonie vond dit jaar plaats in Zürich. Volgens de website van de organisatie is het onveilig geworden voor de gasten om de VS te bezoeken. ‘We kunnen het niet met een gerust geweten verantwoorden om de nieuwe winnaars, of de internationale journalisten die verslag doen van het evenement, te vragen naar de VS te reizen.’

Nog een nieuwtje: volgend jaar komt de ceremonie naar België, naar de Koningin Elisabethzaal in Antwerpen. Komiek en wetenschapscommunicator Lieven Scheire, wateronderzoeker en wetenschapscommunicator Marjolein Vanoppen en Maarten Weyn, vicerector aan de Universiteit Antwerpen, nodigden – in gepaste outfit - de aanwezigen uit voor de editie 2027. Volgens Scheire is België een passende locatie: ‘België is immers een land waar je eerst hard om moet lachen, en dat je daarna aan het denken zet.’

Maar even terug naar editie 2026. Rijke mensen zullen sneller snoep stelen van kinderen, kakkerlakkenmelk is voedzamer dan koeienmelk en eindelijk een spatvrij urinoir: welkom in de wondere wereld van de wetenschap.

Ik zag twee mussen

Matilda Brindle en haar collega’s ontvingen de Ig Nobelprijs voor de biomechanica, volgens de jury omdat ze een zeer precieze definitie van kussen bedachten. Iets met mondcontact, beweging en geen eten, tussen mensen, Neandertalmensen, vogels, ijsberen en mieren. Niet allemaal tegelijk natuurlijk, al deed de show die de onderzoeksgroep opvoerde toen ze de prijs in ontvangst namen, wel anders vermoeden.

Rijk en meedogenloos

Paul Piff en zijn collega’s ontvingen de prijs voor de economie. Zij toonden aan dat mensen van de hogere sociale klasse meer onethisch gedrag vertonen. Zij stelen zelfs dubbel zoveel snoep dat bedoeld is voor kinderen. ‘Na twintig jaar research,’ zei Piff, ‘kan ik met zekerheid stellen dat het snoepgoed het minste van onze zorgen is.’

Koeien of kakkerlakken

Sanchari Banerjee en haar collega’s ontvingen de chemieprijs voor de ontdekking dat melk van levendbarende kakkerlakken drie keer meer energie bevat dan koemelk. Met kakkerlakhoed zongen drie van de researchers de samenvatting van hun onderzoek. Ik hoorde vooral dat de toekomst van de proteïneshake verzekerd is.

Levenslessen

Wijlen Takuji Unno ontving de Ig Nobelprijs voor geneeskunde omdat hij ons leerde onze neus te snuiten. Zijn collega Miki Takahara nam de prijs in ontvangst, en de Nobelprijswinnaars kregen zakdoeken om een demonstratie te geven dat ze de boodschap goed begrepen hadden.

Nog meer levenslessen

João Miguel Alves-Nunes en collega’s kwamen naar eigen zeggen vier keer in het ziekenhuis terecht omdat ze uittesten hoe, wanneer en bij welke temperatuur je op welke soort giftige slang moet stappen om gebeten te worden. Voor hun moedige of roekeloze gedrag – het is maar aan wie je het vraagt – ontvingen zijn de Ig Nobelprijs voor de biologie. Hij kon niet anders dan zijn eigen voeten gebruiken, omdat herhaaldelijk bleek dat slangen geen namaakvoeten wilden, legde Alves-Nunes uit.

Altijd prijs

Randy Hurd en zijn collega’s ontvingen de fysicaprijs voor hun theoretische en experimentele pogingen om een spettervrij urinoir te ontwerpen, onafhankelijk van de staat van dronkenschap waarin de plasser in kwestie zich bevindt. Gekleed in identieke fluogele regenjassen exhibitioneerden ze hun stappen naar het ideale ontwerp. Niet op hun blote bast – dat zou zelfs in Europa te ver gaan – maar op zwarte T-shirts. Kan niet missen.

Blij met een dode mug

De Ig Nobelprijs voor technologie ging naar Justin Puma en zijn collega’s die de steeksnuiten van muggen gebruikten als spuitmonden voor 3D-printers. Necroprinting, noemen ze het zelf, en volgens hen zullen ze zo de mensen worden die muggen het meest haten – maar daar hebben ze zich op voorzien met een muggenwerend harnas.

Stinkerds

De prijs voor olfactie viel te beurt aan Ilona Croy en haar collega’s, omdat ze bewezen dat ouders de geur van hun baby’s verrukkelijk vinden, maar die van hun tieners niet. Of toch niet meer dan die van hun partners.

De vijanden van mijn vijanden

De Ig Nobelprijs voor de vrede gaat dit jaar naar Jaimie Arona Krems en collega’s omdat ze ontdekten dat we vrienden die gemeen doen tegen mensen die we niet mogen, heel erg waarderen. ‘Onderzoek naar vriendschappen is veel schaarser in de psychologie dan onderzoek naar liefdesrelaties’, zeiden de auteurs, gekleed in engel- en duivelkostuums.

Onderbroekenhumor

Franz Bender en zijn collega’s kregen de bodemwetenschappenprijs omdat ze duizend identieke katoenen onderbroeken begroeven in 25 landen en ze na twee maanden weer opgroeven. De onderzoekers bedankten de jury en het publiek met een liedje en een opgegraven onderbroek.