Eeuwig leven

Waarover keuvelen twee wereldleiders als ze tijdens een plechtigheid samen een afstandje lopen? Eind vorige zomer capteerde een openstaande microfoon in Peking een privégesprekje tussen Xi Jinping en Vladimir Poetin, beiden 72 toen. Sommigen voorspellen dat mensen in mijn land deze eeuw nog de kaap van 150 jaar bereiken, beweerde de eerste. Door menselijke organen te vervangen, worden mensen met de jaren eigenlijk jonger en ligt zelfs onsterfelijkheid in het verschiet, repliceerde de ander. Van Poetin is geweten dat hij sterk in biotechnologie en de verlenging van de levensduur is geïnteresseerd.

Wetenschappers die de mechanismen achter veroudering willen doorgronden, komen vroeg of laat bij de naakte molrat terecht. Dit knaagdier uit Oost-Afrika mag dan niet moeders mooiste zijn, hij is een echte superager. Anders dan verwante zoogdieren als de rat, leeft de naakte molrat tientallen jaren in goede gezondheid. Het dier haalt voordeel uit een samenspel van meerdere biochemische mechanismen. In de nieuwe Eos lees je meer over een van die bijzonderheden. In een kolonie baart slechts één vrouwtje alle nakomelingen en deze koningin blijft niet alleen tot op hoge leeftijd vruchtbaar, ze is ook gezonder dan de ‘werksters’ onder haar. Het uitblijven van de menopauze en het langer actief houden van de eierstokken lijken een grote gezondheidswinst op te leveren.

Onderzoekers bekijken of en hoe ze deze voordelen via een tussenstap bij muizen naar mensen kunnen overbrengen. Genetische herprogrammering is maar een van de strategieën in de strijd tegen biologische veroudering, waarvoor wetenschappers twaalf kenmerken – hallmarks of aging – onderscheiden. Een andere piste richt zich op senescente cellen, verouderde, beschadigde cellen die stoppen met delen maar in het lichaam blijven. Sommige van deze cellen veroorzaken ontstekingsreacties en leiden tot chronische ziekten. Moleculair bioloog Peter de Keizer omschrijft ze als zand in de motor van ons lichaam. Als onderzoekers een manier vinden om deze senescente cellen te vernietigen, dan zouden mensen niet alleen langer kunnen leven, maar ook langer gezond blijven. Bij oudere muizen tekende De Keizer een levensverlenging van 27 procent op, bij exemplaren met darm- en borstkanker verminderde het aantal uitzaaiingen.

De menselijke fascinatie voor een eeuwig leven is van alle tijden en neemt vele vormen aan. Er is een verschil tussen de hoop op meer en gezondere levensjaren voor iedereen en de vaak individuele drang naar onsterfelijkheid. Dat laatste leeft sterk onder de techbro’s uit Silicon Valley, of ze nu Sam Altman, Elon Musk of Peter Thiel heten. Met hun miljarden dollars maken ze hun eigen sciencefiction waar. Daarbij hoort ook, net als een kolonie op Mars, een technische oplossing voor doodgaan. Of ze de twee oudere wereldleiders tot hun gedachtewisseling inspireerden, weten we niet. Waarschijnlijk verlekkerden die zich vooral op nog een lange tijd aan de macht.