De Verenigde Staten zijn getroffen door de zwaarste uitbraak van mazelen in 35 jaar. Eind juli werden al meer gevallen gemeld dan in heel 2025, toen er ook al een flinke opmars bezig was. De meeste patiënten zijn ongevaccineerde kinderen. De vaccinatiegraad daalt sinds de coronapandemie, de bezuinigingen door Trump en de onzin die Robert Kennedy uitkraamt over mazelen. In de zomer waren er nog geen overlijdens gemeld en vorig jaar waren er ‘slechts’ drie sterfgevallen op 2.289 besmettingen. Het sterftecijfer voedt het misverstand dat mazelen helemaal niet zo erg zijn. Haal je er ook het aantal hospitalisaties wegens complicaties bij, meer dan 220 in 2025, dan klinkt het al een stuk zorgwekkender.
Mazelen is een van de meest besmettelijke virusziekten die er bestaan. Het virus verspreidt zich via de lucht. Wanneer een besmet persoon hoest of niest, blijft het mazelenvirus nog een tweetal uur hangen in de omgevingslucht. Op die manier besmet één mazelenpatiënt tot achttien onbeschermde anderen in zijn omgeving. Je bent levenslang beschermd als je gevaccineerd bent of mazelen hebt doorgemaakt. De infectie veroorzaakt meer leed dan koorts, een algemene malaise en de typische huiduitslag. Tien tot twintig procent van de mensen met mazelen krijgt complicaties, waaronder oorontsteking, longontsteking, stuipen en hersenontstekingen. In ontwikkelingslanden waar ondervoeding problematisch is, zijn de complicaties nog een pak erger. Hier worden naar schatting 60.000 niet-gevaccineerde kinderen per jaar blind door mazelen.
De meest schrikwekkende complicatie is de hersenontsteking SSPE of subacute scleroserende panencefalitis. SSPE leidt tot geheugenverlies, verwardheid, verminderd bewustzijn en vaak tot de dood. Deze complicatie treft ongeveer een op duizend gevallen van mazelen. Nog een eigenaardigheid is de aantasting van het immuunsysteem door mazelen. Mazelen kunnen de natuurlijke afweer tegen andere infecties verminderen. Na een mazeleninfectie blijken veel antistoffen tegen andere infecties tijdelijk uit je bloed verdwenen. Het herstel kan maanden duren.
De vaccinatiegraad daalt sinds de coronapandemie, de bezuinigingen door Trump en de onzin die Robert Kennedy uitkraamt over mazelen
Er is geen behandeling voor mazelen. Antivirale middelen hebben geen vat op het mazelenvirus. Daarom is vaccinatie zo cruciaal. Het is het enige wapen in de strijd tegen dit virus. Om de verspreiding tegen te gaan, moet minstens 95 procent van de populatie gevaccineerd zijn of mazelen hebben doorgemaakt. In Vlaanderen werd de vaccinatiecampagne gestart in 1984. Wie geboren is voor 1970 heeft veelal mazelen gehad als kind en geniet daardoor een levenslange bescherming door antistoffen. Mensen geboren na 1985 zijn doorgaans wel goed gevaccineerd en dus veilig. Tussen 1970 en 1985 werden veel mensen nog niet of onvoldoende (slechts één prikje) gevaccineerd. Daardoor lopen die personen meer risico op mazelen. Wie twijfelt, laat zich best revaccineren voor alle zekerheid. Een dubbele vaccinatie kan geen kwaad.
In Vlaanderen ligt de vaccinatiegraad voor mazelen (met het MBR-vaccin of mazelen-bof-rubella-vaccin) doorgaans boven de 95 procent, maar in de Verenigde Staten is hij gezakt tot 92,5 procent. Dat leidt meteen tot enkele duizenden infecties in de eerste helft van 2026, maar het kan nog erger. Na de frauduleuze publicatie van de Britse arts Andrew Wakefield in 1998, waarin hij een link legde tussen het mazelenvaccin en autisme, zakte de vaccinatiegraad in het Verenigd Koninkrijk naar een dieptepunt van rond tachtig procent. Het leidde in de daaropvolgende jaren tot tientallen sterftes bij kinderen. In een emotionele open brief, getiteld Measles: a dangerous illness riep de Britse kinderboekenschrijver Roald Dahl ouders op om hun kinderen te laten vaccineren tegen mazelen. Dahl beschrijft daarin hoe zijn zevenjarige dochter Olivia in 1962 stierf aan mazelen. In de jaren 1960 bestond er nog geen mazelenvaccin. Olivia ontwikkelde SSPE, zakte in een coma en overleed. Roald Dahl schrijft: ‘What on earth are you worrying about? It really is almost a crime to allow your child to go unimmunised’.
Vragen over mazelenvaccinatie? Raadpleeg departementzorg.be/nl/alles-over-vaccineren
Schrijf je in op onze nieuwsbrief
En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.