Tibetaanse vrouwen floreren op extreme hoogte dankzij unieke genen

Tibetaanse vrouwen floreren op extreme hoogte dankzij unieke genen

Delen:

Credit: James Yu

Al meer dan tienduizend jaar leven Tibetanen in de ijle lucht van het Tibetaans Hoogland, op hoogtes waar zuurstof schaars is. Een nieuw onderzoek onder leiding van professor Cynthia Beall van de Case Western Reserve University onthult hoe de unieke fysiologische eigenschappen van Tibetaanse vrouwen hen helpen om kinderen te krijgen in zo’n zuurstofarme omgeving.

Beall en haar team onderzochten 417 Tibetaanse vrouwen tussen de 46 en 86 jaar oud die in de Nepalese regio Mustang woonden, op hoogtes tussen de 3500 en 4100 meter boven de zeespiegel. De onderzoekers verzamelden gegevens over hun socioculturele achtergrond, fysiologie, reproductieve geschiedenis en DNA.

Denisovamens

Ze ontdekten dat de vrouwen die de meeste kinderen kregen een unieke set van bloed- en hartkenmerken hadden die hun lichaam hielpen om zuurstof te leveren. Hoewel hun hemoglobinegehalte gemiddeld was, hadden ze een hogere zuurstofsaturatie. Ze hadden met andere woorden niet meer moleculen die zuurstof vervoerden dan gemiddeld, maar een groter percentage van hun hemoglobine-moleculen had wel zuurstof aan zich gebonden. Daardoor konden ze meer zuurstof naar hun cellen brengen zonder hun hart te overbelasten.

Een van de genetische aanpassingen die deze verbeterde zuurstoftoevoer mogelijk maakt, komt vermoedelijk van de denisovamensen. Dat zijn uitgestorven mensachtigen die 50.000 jaar geleden in Siberië leefden. Hun nakomelingen migreerden naar het Tibetaanse Hoogland en gaven een variant van het EPAS1-gen door, dat uniek is voor de inheemse bevolkingsgroepen die op het Tibetaans Plateau leven en de hemoglobineconcentratie reguleert. Andere genetische eigenschappen, zoals een verhoogde bloedstroom naar de longen en wijdere hartkamers, dragen ook bij aan een efficiëntere zuurstoftoevoer.

Volgens Beall levert haar onderzoek waardevolle kennis op over de menselijke evolutie, hoogteziekte en hoe wij ons kunnen aanpassen aan mogelijk toekomstige extreme omgevingen.

Delen:

Uit nieuw onderzoek blijkt dat mensen die na een COVID-vaccinatie hogere koorts krijgen, vaak vergelijkbare darmkenmerken vertonen.

Antibioticaresistentie is een van de grootste uitdagingen voor de geneeskunde. Door systematisch DNA-fragmenten uit antibioticaresistente bacteriën uit te schakelen, kunnen we achterhalen welke genen essentieel zijn voor hun overleving. Sommige van die genen maken bacteriën misschien opnieuw gevoelig voor antibiotica wanneer ze worden uitgeschakeld. Die kennis helpt onderzoekers om sneller doelgerichte therapie te ontwikkelen en zo de groeiende crisis voor te blijven.

Wereldwijd doemen steeds meer bacteriën op die zich niet langer door antibiotica laten tegenhouden. Om deze gevaarlijke infecties te bestrijden, richten onderzoekers hun pijlen nu op speciale virussen die de ziektekiemen alsnog uitschakelen, zogeheten bacteriofagen. Ondanks dat artsen ze al decennia als therapie kunnen gebruiken, heeft hun toepassing een apart randje: ze moet zichzelf nog steeds bewijzen.

Vrouwen leven langer dan mannen, maar vaak minder lang in goede gezondheid. Rond de menopauze lijkt er iets te kantelen: niet alleen in de hormonen, maar in het hele lichaam. Steeds duidelijker wordt dat de eierstokken hierin een grote rol spelen. Maar hoe precies? In Berlijn onderzoeken wetenschappers een diertje dat hier meer inzicht in geeft: de naakte molrat.

Wie een leven lang gezonde keuzes maakt krijgt toch soms kanker. En wie er alle mogelijke kantjes vanaf loopt soms niet. In zijn boek Waarom we kanker krijgen en wat we eraan kunnen doen legt Philippe Westerlinck, radiotherapeut-oncoloog en wetenschappelijk onderzoeker aan het Universitair Ziekenhuis in Luik, in detail uit hoe dat komt en waarom het vaak de moeite loont om te proberen je risico te beperken.

Voor vrouwen die door vulvakanker een deel van hun clitoris kwijtraken, is nu eindelijk een reconstructie mogelijk waarbij ook de seksuele functie behouden blijft.

De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde 2026 wordt gezamenlijk toegekend aan Karl Deisseroth (Verenigde Staten), Peter Hegemann (Duitsland) en Georg Nagel (Duitsland) voor de ontwikkeling van optogenetica, een methode waarmee kan worden aangetoond hoe zenuwcellen herinneringen, gevoelens en gedragingen in het levende brein vormgeven.

Hoe verschillend is elk lichaam? Open een anatomieboek en je ziet een menselijk lichaam met botten die op een vaste plaats zitten, organen met een vaste vorm en bloedvaten die netjes een uitgetekende route volgen. Maar bestaat er iets als een standaardlichaam? Het antwoord is eenvoudig: nee.

Begrijpen hoe de hersenen herinneringen, gevoelens en gedrag vormen, is al jaren een droom van onderzoekers. Karl Deisseroth, Peter Hegemann en Georg Nagel ontvangen de Nobelprijs voor Geneeskunde 2026 voor hun ontdekkingen die leidden tot optogenetica. Met deze techniek kunnen onderzoekers zenuwcellen in levende hersenen gericht aan- en uitzetten.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven