Een ster van pakweg twee miljard jaar oud werd in september 2024 opeens veertig keer zwakker dan normaal. Die opmerkelijke helderheidsdip hield aan tot mei 2025.
Al snel bleek dat de helderheidsafname het gevolg was van een grote wolk van gas- en stofdeeltjes die tijdelijk voor de ster langs bewoog en een deel van het sterlicht absorbeerde. Uit de metingen konden astronomen afleiden dat de wolk ongeveer 200 miljoen kilometer groot moest zijn (ruim 30 procent groter dan de afstand tussen de aarde en de zon), en dat hij zich op zo’n twee miljard kilometer van de ster moest bevinden.
De massa van de absorberende wolk is naar schatting een paar keer zo groot als de massa van de reuzenplaneet Jupiter. Vermoedelijk worden de gas- en stofdeeltjes bij elkaar gehouden door de zwaartekracht van een nog veel zwaarder hemellichaam in het centrum van de wolk. Dat zou een zware planeet kunnen zijn, of een zogeheten bruine dwerg – een ‘mislukt’ dwergsterretje.
De grote verrassing kwam echter toen Nadia Zakamska van de Johns Hopkins-universiteit in Baltimore en haar collega’s de samenstelling van de wolk achterhaalden met behulp van een gevoelige spectroscoop op de 8,1-meter Gemini South-telescoop in Noord-Chili. Uit de metingen blijkt dat de wolk veel elementen bevat die zwaarder zijn dan waterstof en helium – zogeheten ‘metalen’ in astronomisch jargon.
In een artikel in The Astronomical Journal opperen Zakamska en haar collega’s nu dat de wolk het resultaat kan zijn van de botsing tussen een kolossale reuzenplaneet en een kleiner hemellichaam, in de buitendelen van het planetenstelsel.
Als dat scenario wordt bevestigd, laat de ontdekking zien dat er ook in planetenstelsels bij relatief oude sterren nog ingrijpende gebeurtenissen kunnen plaatsvinden.
Bron: NOIRLab, Verenigde Staten
Schrijf je in op onze nieuwsbrief
En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.