Mannelijke honden leven minder lang

Op basis van genetische data van zo'n duizend honden, onderzochten bio-informatici Blaise Mariner en Noah Snyder-Mackler, beide verbonden aan Arizona State University, methylering van het DNA.

Het proces van methylering speelt een sleutelrol binnen de epigenetica, een complex mechanisme dat beïnvloedt hoe een organisme het eigen DNA uitleest. Een methylgroep kan zich hechten aan het DNA of aan de eiwitten die het DNA binden, en zo de expressie ervan bepalen. In tegenstelling tot DNA is het epigenetisch profiel veranderlijk, en geldt het als een soort klok die de biologische leeftijd weergeeft.

Uit de data bleek dat er bij mannelijke honden op de geslachtschromosomen het patroon van methylering sterk verandert naargelang de leeftijd, terwijl dat bij vrouwelijke honden minder uitgesproken is, zo vertelt Mariner. 'Uit eerder onderzoek blijkt dat die veranderingen in het methylpatroon een goede indicatie van veroudering zijn. Het laat zien dat celveroudering sneller gaat bij mannelijke honden dan bij vrouwelijke individuen.'

De epigenetische klok tikt dus sneller bij mannelijke honden, zo vertelt professor Noah Snyder-Mackler. 'Waarom dat zo is weten we niet precies, al zijn er hypothesen dat het een impact heeft op het immuunsysteem, of de regulering van de celfuncties. Er gebeurt veel in de cellen wanneer de genetische structuur zelfs nog maar miniem verandert.'

Gevolg van selectief kweken

Uit de data bleek eveneens dat bij grotere honden een ander genetisch mechanisme ervoor zorgde dat ze minder lang leefde. 'Het staat los van wat we zien bij mannelijke honden. We hebben ook niet onderzocht of de twee mechanismen elkaar beïnvloeden,' verduidelijkt Mariner. 'Bij grote honden komen zogenaamde transposons vaker voor. Dat zijn stukjes DNA die in staat zijn zich te verplaatsen binnen het genoom. Daarom dat zo ook wel springende genen worden genoemd. Deze springende genen kunnen het genetisch materiaal van cellen in de war brengen of beschadigen.'

Het patroon dat mannelijke honden minder lang leven is ook bij andere zoogdieren waar te nemen, al zijn wel verschillen tussen soorten. Dat geldt ook voor het verschil tussen grote en kleinere dieren. 'Dat verschil tussen grote en kleine individuen is wel bij geen enkel zoogdier zo uitgesproken als bij honden,' aldus Snyder-Mackler. 'Het is een neveneffect van de ontstaansgeschiedenis van honden, waarbij wij als mens op grootte selecteren bij het kweken van honden. Die selectie heeft dus een ongewenste impact op de levensduur, zo blijkt.'