Het is amper te vatten, maar het zou wel eens de realiteit kunnen worden: een landbouwer die de mest en urine van zijn dieren omzet in hun eigen voer. We kunnen zelfs nog een stapje verder gaan en diezelfde toepassing gebruiken voor de productie van menselijke voeding. Het klinkt bizar en je begint spontaan te walgen als je er nog maar aan durft te denken. Toch is het niet zo wereldvreemd. Astronauten recycleren namelijk al langer hun eigen plas om er drinkbaar water¹ van te maken. Met de Marsmissie in het achterhoofd wordt zelfs onderzocht hoe zij hun uitwerpselen² kunnen gebruiken om voedsel te produceren. Wat in de ruimte kan, moet zeker ook op aarde kunnen.
Op dit moment worden de urine en feces van landbouwdieren vooral gezien als bemestingsproduct of als een mogelijke grondstof voor energieproductie. Door uitwerpselen te vergisten³ worden biogassen geproduceerd die gebruikt worden voor energiewinning, terwijl het overblijfsel (digestaat) gebruikt wordt als bemestingsproduct. Het probleem blijft echter dat het digestaat nog altijd veel stikstof en fosfor bevat aangezien er geen nutriënten worden verwerkt ⁴. En iedereen in België heeft al wel eens gehoord van het probleem rond eutrofiëring waarbij er te veel voedingsstoffen terechtkomen in het water⁵. Veeboeren blijven dus vaak achter met grote hoeveelheden afvalstoffen waarvoor ze moeten betalen om er vanaf te geraken. Wat als ze die zouden kunnen gebruiken om voeding te produceren voor hun dieren? Wat als zij diezelfde afvalproducten kunnen gebruiken om hoogwaardige grondstoffen te kweken voor menselijke consumptie?
Wordt afvalwater straks opgehaald om microalgen mee te kweken?
Welnu, het antwoord op bovenstaande vragen komt vanuit kleine organismen: algen. Je zal nu wel denken: “Algen, dat zijn die ongewilde gasten in het zwembad, het aquarium of zelfs de dodelijke algen in zwemvijvers.⁶” Toch hebben zij het potentieel om grootste dingen te verwezenlijken. Ze zijn namelijk rijk aan verschillende stoffen zoals vitaminen, mineralen en proteïnen die interessant zijn voor allerhande toepassingen in de cosmetica, als medicijn⁷ en in de voeding. De bekendste toepassing op de markt is op dit moment het voedingssupplement spirulina⁸. Een markt waarvan verwacht wordt dat die tegen 2025 meer dan een half miljard euro⁹ zal bereiken.
Algen voor (menselijke) consumptie worden momenteel gekweekt op drinkbaar water of zout water met toevoeging van specifieke nutriënten zoals stikstof en fosfor. En laat deze twee elementen nu net reeds vermeld zijn als veroorzakers van eutrofiëring en rijkelijk aanwezig zijn in urine en mest. Een landbouwer zou dan met behulp van de algen de cirkel volledig kunnen sluiten en zo de circulaire economie binnenstappen waarbij niks verloren gaat. Een - misschien niet zo - fictief voorbeeld¹⁰ zou bijvoorbeeld een kippenkweker kunnen zijn die de drijfmest van de kippen¹¹ gebruikt als voeding voor de algen. De geproduceerde algen kunnen nadien gebruikt worden als voeding voor de kippen¹². Om het verhaal nog interessanter te maken: algen kunnen CO₂ gebruiken als koolstofbron. Dus niet enkel mest en urine worden gerecycleerd, maar ook de overtollige CO₂ zou gebruikt kunnen worden voor de groei van de algen. Zouden algen ook een rol kunnen spelen in de strijd tegen de opwarming van de aarde? Het moeten toch echt superorganismen zijn, die algen!
Van bruin afvalwater tot het groene goud, microalgen gegroeid op drijfmest.
Noten
Op dit moment is het wettelijk gezien nog niet mogelijk daar de wetgeving voorlopig de kweek van microalgen voor dierlijke en menselijke voeding niet toelaat op afvalwater.
Radius gebruikte afvalwater van kippenstallen om algen in te kweken.
Een vlaams project: kippenvoeder gemaakt van urine, mest en algen
Schrijf je in op onze nieuwsbrief
En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.