Bijna de helft van de Vlamingen gebruikt geregeld AI, maar het enthousiasme daalt

Sinds 2023 overspoelt AI ons aan een ongeziene snelheid. Nooit eerder werd een technologie zo snel mainstream. Dat blijkt uit de imec.digimeter, die jaarlijks peilt naar het media-en technologiegebruik in Vlaanderen. Waar in 2023 nog maar 18% van de Vlamingen minstens een keer per maand een chatbot als ChatGPT, Copilot of Gemini gebruikten, was dat vorig jaar al 43%.

Enthousiasmepiek voorbij

Deze evolutie kent ook keerzijdes. Door de enorme snelheid is er weinig tijd om ons aan te passen aan de nieuwe technologie, wat tot een efficiëntiekloof leidt. ‘We onderbenutten het potentieel van artificiële intelligentie,’ zegt Lieven De Marez (imec/UGent). ‘Naast simpele teksten genereren of een afbeelding bewerken, is het ook in staat om moeilijkere opdrachten uit te voeren zoals coderen. Toch zetten maar weinig mensen AI in voor die complexe taken.’

Niet iedereen kan de enorme snelheid van AI volgen. Omdat er zo weinig tijd is om ons aan te passen, weet niet iedereen even goed om te gaan met de nieuwe tools. Zo zegt een op vijf studenten en een op drie werknemers nood te hebben aan een opleiding rond AI.

Het onderzoek brengt nog een andere kloof aan het licht: die van betaalbaarheid. Niet alleen klassieke apps als Spotify en Strava bieden een betalende versie aan, maar ook voor AI-chatbots kan je betalen. Niet iedereen kan zich zo’n abonnement veroorloven, wat tot ongelijkheid kan leiden tussen bijvoorbeeld studenten. ‘Als een niet-betalende student zijn thesis schrijft met behulp van AI, dan kan die minder goede antwoorden krijgen dan een student met een abonnement’, vertelt De Marez.

Ondanks de forse stijging in gebruik, lijkt de enthousiasmepiek over AI ondertussen voorbij. Zo’n zes op tien Vlamingen is nog enthousiast over AI, voorgaande jaren lag dat aandeel wat hoger. Zo nemen ook de zorgen over AI toe: velen zijn bezorgd over de verspreiding van foutieve informatie en vrezen het verschil tussen door mensen gemaakte content en AI-content niet meer te kunnen onderscheiden.

Notificatiesparen

Sociale media zijn een vaste waarde in de jaarlijkse enquête. De nieuwe Digimeter toont dat amper 36% van de Vlamingen zich daadwerkelijk meer verbonden voelt door sociale media. Bijna twee derde vindt sociale media te tijdsintensief. ‘Het aantal Vlamingen dat zichzelf regeltjes oplegt voor social media gebruik daalt sterk. Ze hebben het wel geprobeerd, maar het helpt niet,’ vertelt De Marez. ‘Mensen die niet zelf hun schermtijd kunnen reguleren, kijken hiervoor ook naar de overheid voor hulp.’

Het is niet ongewoon om honderden notificaties per dag te ontvangen, zeker voor apps als Snapchat. Een deel van de Vlamingen spaart notificaties op om ze in een keer weg te werken als er even tijd voor is. Die gewoonte wordt ook wel notificatiesparen genoemd.

‘Jongeren die wel direct op meldingen reageren en notificaties dus niet opsparen, conditioneren zichzelf eigenlijk om elk rood bolletje weg te werken. Als ze dat zes jaar aan een stuk doen en daarna moeten gaan werken dan leren ze dat niet af. Als je baas je om acht uur s' avonds een berichtje stuurt, wil dat niet zeggen dat hij meteen een antwoord verwacht. Misschien had hij enkel op dat moment van de dag tijd om dat berichtje te versturen.’

Uit de digimeter blijkt ook dat nieuwsconsumptie sterk aan het veranderen is. Zoekmachines nemen daarbij een prominente plek in: een op drie zoekt dagelijks naar nieuws via een zoekmachine, waar vaak een AI-samenvatting verschijnt. ‘Google draait nu op AI-steroïden,’ vertelt De Marez. ‘Gebruikers klikken amper nog door naar een artikel via een link.’ Ook sociale media zijn belangrijk voor nieuwsconsumptie, vooral voor mensen jonger dan 35.

De belangrijkste cijfers:

• 99% van de Vlamingen heeft minstens één slim toestel en een internetverbinding. 84% heeft drie of meer slimme apparaten.

• Binnen audiostreaming groeit podcast het sterkst, een op drie Vlamingen luistert minstens maandelijks naar een podcast.

• Vier op vijf studenten maakt actief gebruik van AI voor schooldoeleinden. 15% van hen heeft toegang tot een betalend abonnement op AI.

• Amper 36% van de Vlamingen voelt zich écht verbonden door sociale media. Twee op drie vindt het te tijdsintensief.

• 1 op 5 studenten en 1 op 3 werknemers geeft aan nood te hebben aan een opleiding over AI.