Wanneer ons wordt gevraagd om ons gedrag aan te passen, bijvoorbeeld om voortaan genderneutrale taal te gebruiken of om minder vlees te eten, ervaren we vaak weerstand. Daardoor kan het soms lang duren voordat een verandering geaccepteerd wordt en wil dat soms zelfs helemaal niet lukken.
Communicatiewetenschapper prof. Marieke Fransen en haar collega’s van de Radboud Universiteit wilden beter begrijpen waarom mensen zich verzetten tegen verandering. Op basis van data uit vragenlijsten van 2.341 deelnemers uit de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk ontwikkelden ze een meetinstrument – de Reasons for Resistance to Change Scale. Deze RRCS bestaat uit 36 vragen aan de hand waarvan je kunt meten waarom mensen precies weerstand voelen tegen een verandering.
De onderzoekers wisten twaalf redenen te onderscheiden waarom mensen zich verzetten tegen verandering (zie kader). ‘Bij veel veranderingen geven mensen aan te weinig autonomie te ervaren, dus die reden komt vaak terug’, vertelt Fransen. ‘Maar soms lopen de redenen waarom mensen weerstand voelen tegen verandering erg uiteen. Bij een nieuw vaccin scoorde binnen de onderzochte populatie de angst voor het onbekende bijvoorbeeld heel hoog, terwijl mensen die zich verzetten tegen het idee om minder vlees te eten vooral een voorkeur hebben voor de status quo en geen persoonlijke relevantie ervaren bij deze verandering.’
Mensen die zich verzetten tegen een verandering worden vaak weggezet als lastig, maar het is volgens Fransen belangrijk om hun zorgen serieus te nemen, want die weerstand komt vaak voort uit heel terechte zorgen. ‘Het is belangrijk om als organisatie, manager of communicatiemedewerker inzicht te hebben in die zorgen, want als je weet welke redenen vooral zorgen voor weerstand, kan je daarop inspelen en passende actie ondernemen. Als mensen zich bijvoorbeeld afvragen of de verandering wel zal werken, kun je overtuigend bewijs daarvoor met ze delen door duidelijke communicatie. En als mensen bang zijn dat ze zelf niet genoeg vaardigheden hebben om hun gedrag aan te passen, kun je hen ondersteuning of training aanbieden. Soms zit de oplossing niet in communicatie, maar in het aanpassen van de verandering zelf waardoor deze beter past bij de situatie.’
Volgens Fransen zal weerstand altijd blijven bestaan. ‘Maar dat is niet erg’, vertelt ze. ‘Weerstand kan juist helpen om tot iets beters te komen. En in plaats van te speculeren over waarom mensen niet meegaan in een bepaalde verandering, kunnen we het nu dankzij de RRCS ook effectief meten.’
De twaalf redenen van weerstand tegen verandering
Twijfel aan effectiviteit: mensen zijn niet overtuigd dat de voorgestelde verandering zal werken
Geen persoonlijke relevantie: de verandering lijkt niet relevant of in het belang van de betrokkenen.
Ethische bezwaren: de voorgestelde verandering gaat tegen hun principes in.
Te weinig autonomie: het gevoel dat de verandering hun vrijheid of de mogelijkheid om zelf keuzes te maken zal inperken.
Angst voor sociale veroordeling: bang dat anderen slechter over hen gaan denken.
Twijfel over de veranderaar: vraagtekens bij de competentie van de mensen die de verandering doorvoeren.
Voorkeur voor de status quo: mensen zijn tevreden met de situatie zoals die nu is.
Onzeker over eigen competenties: bang dat ze niet in staat zijn de verandering zelf succesvol te kunnen overnemen.
Inspanning: de verandering vereist te veel tijd of inzet.
Gebrek aan inclusie: gevoel te weinig invloed te hebben op de besluitvorming.
Entitlement: mensen vinden de verandering oneerlijk of hebben het gevoel dat ze beter verdienen.
Angst voor het onbekende: onzekerheid over wat er staat te gebeuren geeft een onprettig gevoel.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief
En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.