Een sprinkhanenburger op een bedje van meelwormen en krekels

Het klinkt bizar, maar het zou wel eens de toekomst kunnen worden. Insecten vormen mogelijk een duurzamer alternatief voor de huidige vleesproductie. Ze kunnen immers op een meer ecologische¹ manier gekweekt worden. Deze kweek vraagt veel minder water en stoot minder broeikasgassen² en ammoniak³ uit. Om de impact op het milieu nog te verlagen kunnen insecten zelfs gekweekt worden op organische reststromen⁴ uit bv. de tuin- en landbouw. Op deze manier kan een hoogwaardig product (insecten) gemaakt worden uit een restproduct. Insecten vormen ook een kleiner risico op de transmissie van zoönosen⁵. Daarnaast is de voederconversie⁶ van insecten beter waardoor voor de productie veel minder voeder nodig is dan voor het traditionele vee.

Groenafval zou wel eens de toekomst kunnen worden voor de productie van proteïnen. Kweken we binnenkort insecten op afval?

Naast het ecologische voordeel kunnen insecten vaak ook eenvoudig gekweekt worden; de kweek vereist namelijk geen grote weides of oppervlaktes. Zo zijn sommige insecten te kweken in verticaal te stapelen bakken in gebouwen.

Voorbeeld van kweekbakken

Er zijn dus tal van voordelen die er voor zorgen dat insecten in de toekomst wel eens een plaats kunnen krijgen naast de klassieke landbouwdieren. Daarenboven bieden insecten ook nog het voordeel dat ze een hoge proteïne inhoud hebben en ook rijk zijn aan andere nutriënten⁷ zoals minerale en vitaminen. Ze kunnen dus mogelijk als alternatief ⁸dienen voor het traditionele vlees. Dat insecten potentieel hebben als eiwitbron is duidelijk en daarom maken ze ook deel uit van de nieuwe eiwitstrategie van Vlaanderen⁹.

Er zijn echter ook mogelijke nadelen verbonden aan het gebruik van insecten in menselijke voeding. Zo bevatten insecten chitine, een stof die de verteerbaarheid van de aanwezige proteïnen zou kunnen verlagen. Verder is de kweek van insecten relatief nieuw en is er nog veel onderzoek nodig naar o.a. de microbiële belading van insecten, hoe ze bewaard kunnen worden en welke allergenen¹⁰ er aanwezig zijn in insecten. Daarom wordt op dit moment de consumptie van 45 gram¹¹ insecten per dag gezien als veilig.

Bovenstaande maakt duidelijk dat insecten zeker een groot potentieel hebben, maar dat er toch ook nog vragen zijn die opgelost moeten worden. Naast de wetenschappelijke zijn er nog de technische hindernissen die het momenteel moeilijk maken om aan grootschalige kweek te doen. Planten en dieren worden al duizenden jaren gecultiveerd en gedomesticeerd, maar buiten de honingbij, cochenilleluis en de zijdeworm worden insecten niet of amper gekweekt op grote(re) schaal¹². En misschien nog belangrijker is de aversie die bestaat tegen het opeten van insecten. Hoewel insecten in grote delen van de wereld worden gegeten, is het eten van insecten, entomofagie, toch vooral iets dat afkeer¹³ oproept in de Europa. Zolang de bevolking niet klaar is om insecten te eten, zal het moeilijk zijn om insecten als volwaardig alternatief te zien voor de traditionele biefstuk of kotelet, al kunnen hybride vleesproducten waarbij een deel van het traditionele vlees vervangen wordt door insecten hier wel een rol in spelen. Op dit moment zijn er tot wel 2100 soorten¹⁴ insecten beschreven die eetbaar zijn .

Momenteel vormt de Europese wetgeving nog een grote hinderpaal voor een volledige ontplooiing van een grootschalige ‘insectenteelt’. Op dit moment zijn er in Europa maar 2 insecten, nl. de meelworm¹⁵ en Europese treksprinkhaan¹⁶, volledig goedgekeurd voor humane consumptie en dit pas sinds 2021. Insecten vallen onder de novel food wetgeving¹⁷, die voorschrijft dat ingrediënten of voedingsmiddelen die niet voor 1997 gegeten werden in de EU eerst een streng traject moeten doorlopen voor ze gebruikt kunnen worden in humane voeding. Dit maakt de goedkeuring van insecten als voedingsmiddel in Europa heel complex en duur.

Meelwormen, een van de twee insecten algemeen goedgekeurd in Europa voor humane voeding

Misschien zit de opstart van een grootschalige insectenkweek niet zozeer in de pijplijn van de menselijke voeding, maar wel in die van de diervoeding. Op dit moment wordt er op grote schaal soja¹⁸ ingevoerd, een vrij milieuonvriendelijk gegeven, als diervoeding. Insecten kunnen echter wel eens de vervanger ¹⁹worden van soja. Het is duidelijk dat er stilaan veel begint te bewegen in Europa en ook België wat de kweek van insecten betreft voor diervoeding (en menselijke voeding). Zo bestaan er handleidingen²⁰ over hoe insecten te kweken²¹,wordt er aan de bouw van een grootschalige larvenkwekerij gewerkt in Kinrooi ²² en werd er hondenvoeding²³ gemaakt op basis van insecten.

In de toekomst eten we dus misschien allemaal toch die insectenburger!

Voor de durvers alvast nog een gerechtje met insecten in: een sprinkhanenburger²⁴

Sprinkhanenburger

Om zelf de sprinkhanenburger te maken hebt u volgende ingrediënten nodig:

· 80g rode kidney bonen (blik, uitgelekt)

· 1 rode ui

· 2 teentjes look

· 3 el havermout

· 2 el sprinkhaanmeel

· 80g maïs (blik, uitgelekt)

· 1/2e tl cayennepeper

· 1/2e tl kaneel

· 1/2e tl gemalen komijnzaadjes

· 1 el olijfolie

· peper en zout

· 1/4e rode puntpaprika

· 1/4e komkommer

· Handvol jonge spinazie

· Mayonaise

· 2 pistolets

Om de burger te maken:

Verwarm de oven voor op 190 °C, snijd de ui en de knoflook fijn en bak in enkele minuten glazig.

Mix de bonen en de maïs met de ui en de look in een keukenmachine tot een stevig mengsel. Kruid met cayennepeper, kaneel en komijn. Roer de havermout en het sprinkhanenmeel eronder en kruid af met peper en zout. Maak 2 burgers van het mengsel en leg ze op een rooster bekleed met bakpapier en bak de burgers 20 minuten in de oven. Draai ze halfweg de baktijd om.

Snijd de puntpaprika en de komkommer in fijne plakjes, besmeer de beide zijden met mayonaise en beleg met de burger, enkele blaadjes spinazie, enkele plakjes komkommer en puntpaprika.

Eet smakelijk!

Noten

1. Opportunities and hurdles of edible insects for food and feed

2. Insecten als voedsel en veevoer

3. 5.3.Greenhouse gas and ammonia emissions

4. 6) Valorisation Potential of Using Organic Side Streams as Feed for Tenebrio molitor, Acheta domesticus and Locusta migratoria

5. 5.7 Risk of zoonotic infections

6. 5.1 Feed conversion

7. Opportunities and hurdles of edible insects for food and feed

8. Insecten als voedsel en veevoer

9. Vlaamse eiwitstrategie: op weg naar duurzame productie en consumptie van eiwitten

10. Opportunities and hurdles of edible insects for food and feed

11. Kun je insecten eten?

12. Edible insects: future prospects for food and feed security (blz. 37)

13. Opportunities and hurdles of edible insects for food and feed

14. Worldwide list of recorded edible insects

15. Europa keurt meelwormen als eerste insect voor menselijk voedsel goed

16. Europese Commissie keurt treksprinkhaan goed voor humane consumptie

17. Novel foods

18. Hoe duurzaam is de soja in onze vlees- en melkvervangers?

19. Insecten kunnen alle soja-eiwit vervangen

20. Insectenkweker worden? Je leert het voortaan op YouTube

21. Insecten, Handleiding voor insectenkwekers- en verwerkers richting een duurzame en voedselveilige insectenkweek

22. Oude kippenstal wordt larvenkwekerij

23. Twee Gentse studenten maken hondenvoeding van insecten en winnen prijs van UGent

24. Van sprinkhaanburgers tot noedelsoep met krekels: Thomas More-studenten bedenken gerechten met insecten die je moeten doen watertanden